Integrowana Produkcja Roślin (IPR) to nowoczesna metoda uprawy, która opiera się na stosowaniu najlepszych praktyk rolniczych. Jej celem jest zapewnienie zdrowego wzrostu roślin i wysokiej jakości plonów przy jednoczesnym ograniczeniu stosowania chemicznych środków ochrony roślin.
System IPR wykorzystuje w zrównoważony sposób postęp techniczny i biologiczny w uprawie, ochronie roślin i nawożeniu, zwracając szczególną uwagę na ochronę środowiska i zdrowie ludzi.
Kluczowe cechy IPR
- Integrowana Ochrona Roślin – połączenie zabiegów i środków biologicznych, mechanicznych i chemicznych, z obowiązkowym pierwszeństwem tych pierwszych
- Zdrowa żywność – produkty bez przekroczeń dopuszczalnych poziomów pozostałości środków ochrony, metali ciężkich, azotanów i innych substancji szkodliwych
- Certyfikacja – potwierdzenie wysokiej jakości plonów specjalnym logotypem IPR
- Nadzór – system podlega Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN).
Główne Różnice: IPR a Produkcja Ekologiczna
| Aspekt | IPR | Produkcja Ekologiczna |
|---|---|---|
| Środki ochrony | Dopuszcza zarejestrowane chemiczne środki (z pierwszeństwem dla metod niechemicznych) | Wyłącznie naturalne substancje i procesy |
| Nawożenie | Na podstawie analizy gleby/roślin, dopuszcza nawozy mineralne | Wyłącznie naturalne nawozy organiczne |
| Elastyczność | Większa elastyczność, niższe koszty | Bardziej restrykcyjna, wyższe koszty |
| Zakres | Tylko produkcja pierwotna (nieprzetworzony towar) | Szersze zastosowanie, w tym przetwórstwo |
| Dostęp do rynku | Rynek krajowy i europejski | Premium segment, wymagane są droższe certyfikaty |
| Cena produktu | Umiarkowana premia | Wyższa premia |
Kluczowa różnica: IPR dopuszcza użycie zarejestrowanych chemicznych środków ochrony roślin, ale z obowiązkowym pierwszeństwem metod niechemicznych. To czyni IPR bardziej praktyczną i opłacalną dla wielu rolników.
Korzyści z wdrożenia IPR:
Przystąpienie do systemu IPR niesie za sobą wiele zalet:
- Lepsza jakość plonów
- Zwiększona ochrona środowiska – ograniczenie negatywnego wpływu rolnictwa na glebę, wodę i powietrze
- Większe dochody rolnika – udział w ekoschemacie IPR oznacza możliwość uzyskania dodatkowych środków finansowych
- Rolnicze dotacje unijne przewidują dodatkowe preferencje w przypadku wdrożenia IPR – np: program Rozwój Małych gospodarstw.
Przystąpienie do systemu IPR niesie ze sobą znaczące korzyści finansowe:
- Maksymalna stawka polowa (zboża, oleiste): 146 EUR/ha
- Dopłata z ekoschematu IPR: nawet ponad 1200 zł/ha
- Maksymalna stawka sadownicza: 342 EUR/ha (~1400 zł/ha)
- Maksymalna stawka jagodowa: ok. 309 EUR/ha
IPR a Program „Rozwój małych gospodarstw”
Jeśli planujesz skorzystać z programu „Rozwój małych gospodarstw”, uzyskanie certyfikatu IPR może zapewnić Ci 1 kluczowy punkt w ocenie wniosku.
📅 Certyfikat integrowanej produkcji należy zdobyć w ciągu 6 miesięcy od uzyskania pozytywnej decyzji – oznacza to konieczność zgłoszenia uprawy do jednostki certyfikującej wiosną 2026 roku, aby otrzymać certyfikat najpóźniej jesienią 2026.
💰 Przykład dopłat – opłacalność IPR:
| Rodzaj uprawy | Dopłata podstawowa | Dopłata za ekoschematy | Dodatkowa dopłata z IPR | Łącznie |
|---|---|---|---|---|
| Konwencjonalna (5 ha) | 1000 zł/ha | 1500 zł/ha | – | 7500 zł |
| IPR + ekoschematy (5 ha) | 1000 zł/ha | 1500 zł/ha | 1350 zł/ha | 14 250 zł |
Dodatkowo dopłata z tytułu IPR przysługuje również do trwałych użytków zielonych, proporcjonalnie do powierzchni upraw objętych certyfikatem.
📋 Najważniejsze zasady IPR:
Aby prowadzić uprawę zgodnie z IPR, należy:
- ✅ Stosować metodyki udostępnione przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) – aktualnie dostępnych jest około 50 zatwierdzonych metodyk dla różnych upraw (jabłka, pszenica, rzepak, sałata, ziemniak i inne)
- ✅ nawozić w oparciu o analizę gleby lub roślin – na glebach lekkich badania minimum raz na 3 lata, na glebach ciężkich minimum raz na 4 lata
- ✅ Dokumentować działania w Notatniku IPR – zabiegi agrotechniczne, środki ochrony roślin, nawożenie, terminy zasiewów i zbiorów
- ✅ Przestrzegać zasad higieniczno-sanitarnych, korzystać wyłącznie z atestowanych środków i dbać o ochronę środowiska
- ✅ Nie przekraczać dopuszczalnych poziomów substancji chemicznych (m.in. azotany, metale ciężkie)
- ✅ Chronić rośliny przed szkodnikami zgodnie z wytycznymi w metodykach
- ✅ Korzystać z kwalifikowanego materiału siewnego (możliwość uzyskania dopłaty z ARiMR)
- ✅ Stosować płodozmian – zmianę upraw zgodnie z wymogami metodyki
- ✅ Posiadać atestowany opryskiwacz – wymóg atestacji co 3 lata lub nowo zakupiony (ważność 5 lat od daty sprzedaży)
Jeśli chcesz wprowadzić nowoczesne i zrównoważone metody w swoim gospodarstwie – Integrowana Produkcja Roślin to krok w dobrą stronę.
Uprawy jakie można prowadzić w systemie IPR
System IPR obejmuje około 65+ upraw:
Zboża i oleiste
Pszenica jara i ozima, żyto jare i ozime, pszenżyto jare i ozime, jeczmen jary i ozimy, owies jary i ozimy, proso, kukurydza, rzepak ozimy, słonecznik, soja, soczewica, ciecierzyca, gryka
Warzywa
Marchew, buraki, kapusta głowiasta, pekińska i włoska, sałata polowa i pod osłonami, pomidor gruntowy i pod osłonami, ogórek polowy i pod osłonami, cebula, papryka, pietruszka korzeniowa i naciowa, seler korzeniowy, dynia olbrzymia i oleista, cukinia, kabaczek, patison, brokuł, kalafior, fasola szparagowa, groch, por, szpinak
Owoce i owoce jagodowe
Jabłka, gruszki, morele, brzoskwinie, czereśnie, czarne porzeczki, czerwone porzeczki, malina, truskawka, jeżyna bezkolcowa, borówka, agrest, aronia, bobik, suchodrzew jadalny, jagoda kamczacka, winogrono, szparagi
Inne
Len, łąki, zielenie, leszczyna, tabaka
Jak rozpocząć Integrowaną Produkcję Roślin – Krok po kroku
Krok 1: Zapoznanie się z wymogami programu
- Przeczytaj metodykę dla swojej uprawy na stronie PIORiN (www.gov.pl/piorin/metodyki-ip)
- Oceń swoje możliwości – czy będziesz w stanie spełnić wszystkie wymagania?
- Zwróć uwagę na listy kontrolne – musisz spełnić 100%, 50% lub 20% wymagań, aby uzyskać certyfikat
Krok 2: Szkolenie obowiązkowe
Wszyscy producenci muszą odbyć szkolenie:
- SZKOLENIE PODSTAWOWE (2 dni) – dla osób podejmujących się IPR po raz pierwszy
- Przepisy prawne systemu IPR
- Zasady ochrony roślin przed chorobami i szkodnikami
- Techniczne wykonywanie zabiegów środkami ochrony
- Nawożenie upraw w IPR
- Bezpieczeństwo i higiena pracy
- Dokumentowanie działań w Notatniku IPR
- Przebieg kontroli IPR
- SZKOLENIE UZUPEŁNIAJĄCE (1 dzień) – dla osób, które ukończyły szkolenie podstawowe
- Zawiadomienie wydawane jest na okres 5 lat
- Po upływie tego czasu należy ukończyć szkolenie uzupełniające
Krok 3: Przygotowanie dokumentacji
- Wykonaj analizę gleby – na glebach lekkich minimum raz na 3 lata, na glebach ciężkich minimum raz na 4 lata
- Przygotuj wymagane atesty – opryskiwacza (co 3 lata) i materiału siewnego
- Zezbierz dokumenty – skan zaświadczenia o szkoleniu, wniosek o dotacje
Krok 4: Zgłoszenie do systemu IPR
Zgłoszenie należy wnieść do jednostki certyfikującej:
- Dla roślin sadowniczych i jagodowych: do 1 marca danego roku
- Dla roślin rolniczych i warzywniczych: nie później niż 30 dni przed siewem/sadzeniem
Wymagane dokumenty do zgłoszenia:
- Formularz „Zgłoszenie do Integrowanej Produkcji”
- Skan zaświadczenia o ukończeniu szkolenia
- Wyniki analizy gleby
- Pełne numery geodezyjne działek (od 2026 roku obowiązkowe)
Krok 5: Certyfikacja i kontrola
- Jednostka certyfikująca weryfikuje spełnienie wymogów metodyki
- Przeprowadzana jest kontrola u producenta
- Pobierane są próbki do sprawdzenia norm pozostałości środków ochrony i azotanów
- Wydawany jest certyfikat – ważny 12 miesięcy do momentu zbycia towarów
- Coroczne kontrole – w gospodarstwach certyfikowanych IPR
Zmiany w systemie IPR w 2026 roku
W najbliższym czasie przewidywane są znaczące zmiany w funkcjonowaniu IPR:
📋 Zmiany ustawowe – planowane jest wprowadzenie zmian istotnie usprawniających i upraszczających funkcjonowanie systemu, ograniczających obciążenia biurokratyczne. Ustawa jest już po konsultacjach publicznych.
⏰ Skrócenie terminu zgłaszania – termin zgłoszenia do systemu zostanie skrócony
💰 Zróżnicowanie stawek ekoschematu – płatności będą zróżnicowane zależnie od grupy upraw:
- Maksymalna stawka sadownicza: 342 EUR/ha
- Maksymalna stawka jagodowa: ok. 309 EUR/ha
- Maksymalna stawka polowa: 146 EUR/ha
🌾 Zmiana zasad dla trwałych użytków zielonych – płatności nie będą realizowane w odniesieniu do trwałych użytków zielonych
📚 Nowe metodyki – w najbliższym czasie będą publikowane nowe metodyki dla jagody kamczackiej, osty i pszenżyta
Dotacje rolnicze w 2025 roku
Program Młody Rolnik – dofinansowanie dla młodego rolnika
W czerwcu 2025 roku przewidziany jest program: Premia dla młodych rolników pozwalający na stworzenie nowego gospodarstwa rolnego.
Ile dostaje młody rolnik na start ?
Premia dla młodych rolników w 2025 roku wynosi 200 tys. złotych.
Dotacja na krowy
Potrzebujesz dotacji dla hodowców bydła ? Sprawdź program.
Najczęstsze Pytania o IPR
P: Ile kosztuje wdrożenie IPR?
Koszty zależą od regionu i jednostki certyfikującej. Przykładowo:
- Szkolenie podstawowe: 400 zł
- Szkolenie uzupełniające: 300 zł
- Obsługa certyfikacji (w zależności od powierzchni): 900-2500 zł netto rocznie
- Analiza gleby: koszt laboratoryjny
- Atestacja opryskiwacza: koszt serwisu
P: Jaki jest zysk finansowy z IPR?
Na przykładzie 5 ha: dodatnie 8750 zł rocznie (w porównaniu do produkcji konwencjonalnej z ekoschematem)
P: Czy mogę łączyć IPR z innymi dotacjami?
Tak. IPR zwykle łączy się z ekoschematem i programami wsparcia dla małych gospodarstw.
P: Jak długo ważny jest certyfikat IPR?
Certyfikat umoliwia oznaczenie towarów specjalnym logotypem przez okres maksymalnie 12 miesięcy do momentu zbycia towarów. Coroczne kontrole sprawdzają zgodność z wymogami.
P: Gdzie znaleźć metodykę dla mojej uprawy?
Wszystkie metodyki są dostępne na stronie Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa: www.gov.pl/piorin/metodyki-ip
P: Co się stanie, jeśli naruszę wymagania IPR?
Jeśli inspektorat certyfikujący IPR wykryje przekroczenie poziomów pozostałości środków ochrony roślin, producentowi grozi kara, wliczając w to wycofanie z certyfikacji.
Pozyskiwanie środków z funduszy unii europejskiej
Interesują Cię dotacje z Unii Europejskiej – skontaktuj się z HBWA Consulting – tel. 789 718 331, biuro@hbwa.pl.
Pomoc w pozyskiwaniu dotacji to nasza pasja!